Nöroplastisite 1
Sat Nam!
Ilginç bir konu karsima çikti ve bir makale hazirlamak istedim ama konu o kadar uzun, ilginç ve güzel ki bir yazi dizisine dönüstü. Neden böyle bir makale hazirlamak istedim, çünkü meditasyonun, terapilerin, sürekli tekrarlanan olumlamalarin ve vizyonlamalarinin beyinde gerçekten bir degisim yarattigini bilimsel verilerle anlatmak istedim. Bu belki Amerika’yi yeniden kesfetmek gibi olacak çünkü bu konuda binlerce makale var zaten. Ancak ben Kundalini Yoga, Meditasyon ve Kundalini Yoga Terapi açisindan konuyu ele almak istiyorum.
Konumuz Nöroplastisite..
Nöroplastisite sözcügünün anlami; çesitli iç ve dis uyaranlara bagli olarak beyindeki nöronlarin ve bunlarin olusturdugu sinapslarin (baglantilarin) yapisal özellikleri ve islevlerindeki degisiklikler olarak tanimlanabilir.
Cortical Remapping (Bir organin dis zarina ait yeniden haritalama) de deniyor ve yepyeni bir bilimsel gerçeklik. Beyindeki sinir hücreleri (nöronlar) birbirleriyle baglanti halindedir. Bu baglantiya “Sinaps” deniyor. Bu sinapslar –baglantilar hücrelerin birlikte çalismasi sagliyor. Ve dolayisiyla beynimiz büyük bir harita gibi görünüyor. Asil gerçeklik ise bu haritanin degisebilir olmasidir.
Iki sinir hücresi arasindaki baglanti için söyle bir örnek var; örnegin bir kursa basladiniz –resim-gitar-piyano vs.. bu konu ile ilgili her çalismanizda yeni bir bilgi /yetenek kazaniriz. Sonra da tekrar ederek bu bilgiyi pekistiririz. Iste bu yeni ögrendigimiz bilgi beyinde yeni bir baglanti – sinaps olusturur. Yani nöronlar esnektir – plastisite.. Yaptigimiz pratigi ne kadar çok tekrarlarsak nöronlar arasinda kurulan bag o kadar kalici ve saglam olur. Tabi ki bu bagi degistirmek de uzun süre ister. Iste aslinda ögrenmek denen sey bu yeni baglari olusturmak, beyin hücreleri arasinda yeni iletisim yollari kurmaktir. Nöronlar arasindaki bu baglanti modeline “Konektom” denir.
Vikipedia’ya göre: Kimyasal sinapslar sayesinde merkezi sinir sistemindeki nöronlar birbirleriyle nöral devreleri içeren bir sinir agi olusturabilirler. Bundan dolayi, algilama ve düsünme gibi zihinsel islevlere temel teskil eden biyolojik kompütasyonda sinapslar temel bir rol üstlenmektedirler. Ayrica sinir sisteminin vücudun diger organlariyla iletisim kurmasi da sinapslarin varligina baglidir.
Insan beyninde muazzam sayida kimyasal sinaps bulunur. Küçük çocuklar 1016(10.000 trilyon) sinapsa sahipken, bu rakam yas artisiyla ters orantili olarak azalir ve yetiskinlerde stabilize olur. Bir yetiskinin sahip oldugu sinaps sayisi tahmini olarak 1015 ile 5x1015 (1.000 den 5.000 trilyona kadar) arasindadir.
Sinaps terimi, Sir Charles Scott Sherrington ve meslektaslari tarafindan Yunanca "syn-" (beraber, birlikte) ve "haptein" (kucaklasma) kelimeleri birlestirilerek türetilmistir.
Yukaridaki bu bilgilerin anlami nedir?
“Iyi haber; beyniniz deneyimleriniz ve tekrarlanan seyler sonucu fiziksel degisimler yapabilir. Kötü haber; beyniniz deneyimleriniz ve tekrarlanan seyler sonucu fiziksel degisimler yapabilir. Beynin bu dönüsüm kapasitesine Nöroplastisite deniyor ve iki yönlü çalisiyor; bu sizin için iyi olabilir veya size karsi çalisabilir.”
Hafizanizda sizi siz yapan bilgiler, kisiliginizi olusturan özellikler ve düsünce dünyaniz bu baglantilarda saklanmaktadir. Zaman içerisinde yasanan deneyimler, ögrenilen bilgiler sayesinde bu nöronlarin baglantilarinda degisiklikler olur, yeni dallar çikar, eskiler kaybedilir, yani baglantilar kurulur, küçülür veya büyüyebilirler.
Aslinda Nöroplastisite genel bir terim olup beynin kendisinin farkinda olmasi demektir. Hayatiniz boyunca yasadiginiz çevre, davranis biçiminiz, düsünceleriniz ve duygulariniz araciligiyla beyin hem fiziksel hem de fonksiyonel olarak kendisinin farkina varir. Beynin kendini kolayca degistirebilme – islenebilir olma kapasitesi bilimsel olarak Functional Magnetic Resonance - fMRI ile süphe götürmez bir sekilde bilimsel olarak onaylanmis.
Her ne kadar bu degisim-dönüsüm özelligi çocuklukta çok daha kolay olsa da, ilerleyen yaslarda da degisimin gerçeklestigi gözlemlenmistir.
Debbi Hampton’a göre degisim için olmasi gerekenler asagidaki gibi:
-Saglikli beslenme ve egzersiz
-Farkindalik ve meditasyon
-Reaksiyon göstermek yerine proaktif olmak
-Korkularla yüzlesmek ve onlari serbest birakmak
-Vizyonlama (hayal kurma) ve düsünceleri yeniden sekillendirme,
Askla ve Isikla
Özlem Ataman Tara Kaur
Kundalini Yoga Terapist & Egitmen
Kaynaklar ve alintilar:
Dr. Sarah McKay’in (Nörolog – Sinir Bilimci ve The Neuroscience Academy kurucusu).
Makaleler: Brain hack’ to enhance memory, spark creativity and regulate emotion: ‘Indulge Your Neurobiology’.
Neuroplasticity: can you rewire your brain?
Dr. Michael Merzenich - BrainHQ and the author of Soft-Wired: How the New Science of Brain Plasticity Can Change Your Life.
Norman Doidge- Norman Doidge, M.D., is a psychiatrist, psychoanalyst, researcher
Debbi Hampton- Intihara tesebbüsten sonra beyin hasari geçirip Nöroplastisite yoluyla iyilesen ve deneyimlerini yazan bir blogger
Makale: Using your body to change your brain
Your Plastic Brain: The Good, The Bad, and The Ugly
You’re Not Stuck With The Brain You Were Born With
Rick Hanson – PhD - Just One Thing: Developing a Buddha Brain One Simple Practice at a Time
